Service95 Logo
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”
Issue #074 Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”

All products featured are independently chosen by the Service95 team. When you purchase something through our shopping links, we may earn an affiliate commission.

Min Jin Lee Pachinko essay: images of Pachinko parlours in Japan throughout history Tokyo (1952) © Margaret Bourke-White/The LIFE Picture Collection; Tokyo (2014), Alamy; Tokyo (1954), Getty; Tokyo (2018) © Poppy Roy

Min Jin Lee: “Pachinko u shndërrua në një metaforë të historisë sime”

Min Jin Lee është autore e librit të muajit korrikKlubit të Librit Service95: Pachinko. Libri tregon historinë e koreanëve në Japoni gjatë epokës koloniale, dy luftërave dhe periudhës së pasluftës, e rrëfyer përmes fatit të një familjeje mbi katër breza. Në këtë ese ekskluzive, Lee eksploron lojën e Pachinko-s si metaforën qendrore të romanit dhe zbulon sesi historitë e jetës reale të popullit koreano-japonez ndryshuan tërësisht fokusin e librit.

Në fillim, titulli i veprës së romanit tim për popullin koreano-japonez ishte “Mëmëdheu”, sepse mendova se kështu do ta shihnin emigrantët vendlindjen e tyre. E shkrova bocën e parë dhe kur e shqyrtova me sytë e një lexuesi, m’u duk e thatë dhe moraliste. Ishte mjaft zhgënjyese sepse u desh shumë mund dhe kohë për ta shkruar. Por e dija që nuk po funksiononte dhe kështu e lashë mënjanë. Shkrova një roman tjetër për koreano-amerikanët në New York [Free Food For Millionaires], të cilin e botova në vitin 2007.

Atë vit burri im u transferua me punë në Tokio. Nuk isha e interesuar të shpërngulesha nga Nju Jorku në atë qytet me djalin tonë të vogël, por na duheshin para dhe doja që ne të tre të jetonim bashkë, kështu që u shpërngulëm. Pasi u familjarizova me Tokion, kuptova se kudo që shkoja, pothuajse në çdo stacion të metrosë ose në zonat kryesore tregtare, kishte salla pachinko.

Archvie image of Pachinko Parlour in Kyoto
Kyoto (1978), Getty Images

Pachinko është një lloj makinerie vertikale pinball që nuk kërkon aftësi të mëdha. Mënyra si luhet është duke ulur një levë të vogël, duke rrotulluar një numërues ose edhe me anë të prekjes së ekranit në varësi të modelit të makinerisë. Të rriturit luajnë pachinko duke futur një sasi sferash metalike në makinë dhe në varësi të mënyrës se si sferat zbresin përgjatë një lloj labirinti vertikal (të vijëzuara me kunja çeliku që ndryshojnë rrjedhën e sferave), mund të humbasësh ose fitosh. Gjatë shekullit të 20-të, loja evoluoi nga shitësit ambulantë që shkonin në festivale të ndryshme ose që transportonin makineritë nga njëri fshat në tjetrin, te vitrinat e dyqaneve të konsoliduara që mbanin dhjetëra dhe madje qindra makineri. Fillimisht, ishin fëmijët që luanin dhe fitonin karamele ose lodra, por gradualisht, pachinko u shndërrua në një lojë të vërtetë kumari për të rriturit.

Meqenëse të luash kumar me para është kryesisht e paligjshme në Japoni, lojtari fitonte çmime në formën e detergjentit të rrobave, cigareve, çantave të dorës dhe letrave plastike të bixhozit me metale të çmuara. Për të shmangur paligjshmërinë, këto çmime do të këmbeheshin me para në dorë jashtë dyqanit. Për pjesën më të madhe të ekzistencës së tij, kumari ishte i lidhur me krimin e organizuar dhe evazionin fiskal dhe shihej si diçka shumë e keqe për shoqërinë. Megjithatë, që nga vitet 1990, industria me vlerë qindra miliarda dollarë është vënë nën kontrollin e rreptë të qeverisë japoneze, duke eliminuar paligjshmërinë.

Man servicing pachinko machine in pachinko parlour, Japan
Tokyo (1997), Gerhard Joren

Operatorët fillestarë të sallave pachinko ishin japonezë. Por për shkak se ky biznes fitimprurës konsiderohej më pak legjitim dhe i pahijshëm, atëherë në mungesë të japonezëve u punësuan të huajt. Pachinko ishte një nga industritë e pakta ku koreanët, të cilët vuanin nga diskriminimi social, ligjor dhe profesional, mund të punonin dhe ndonjëherë të ishin të suksesshëm.

Gjatë kohës që jetoja në Japoni në vitin 2007, vendosa ta rishikoj dorëshkrimin tim “Mëmëdheu”. Fillova të intervistoja koreanë dhe kuptova se pothuajse çdo person kishte patur një pjesëtar të familjes së tij që dikur kishte punuar në një sallë lojërash pachinko. I vizitova këto salla, intervistova pronarët dhe inspektova makineritë të cilat ishin të stileve dhe modifikimeve të panumërta. Romani im nuk ka të bëjë me lojën. Aspak fare. Megjithatë, loja dhe kultura e saj më bënë të kuptoj që populli koreano-japonez ka një histori unike dhe komplekse emigrimi.

Archive image of people playing Pachinko in Japan
Tokyo (1954) © Margaret Bourke-White/The LIFE Picture Collection

Pachinko u shndërrua në një metaforë organizimi të historisë sime. Doja të eksploroja idenë se jeta është ashtu sikur përpiqesh të fitosh një lojë, e cila mund të jetë krijuar që lojtari të humbasë. Koreanët në Japoni u përballën me persekutime të pazakonta, si nënshtetas kolonialë nga vitet 1910-1945, ashtu dhe më pas si individë pa shtetësi të zhveshur nga mbrojtja ligjore dhe pa atdhe, pasi nuk ishte e lehtë të ktheheshe te një komb i shkatërruar nga lufta, i ndarë në dysh.

Si mund të vazhdojnë emigrantët, refugjatët dhe punëtorët e detyruar të jetojnë, të kujdesen për familjet dhe të ndjekin qëllimet e tyre, kur kanë përjetuar kolonializmin, imperializmin, Luftën e Paqësorit (1941-45) dhe atë të Koresë (1950-53), ligje diskriminuese dhe përjashtim social?

Man smoking in Pachinko Parlour Japan
Tokyo (1979), Image Press

Nuk m’u desh shumë kohë që të kuptoja pse ‘Mëmëdheu’ ishte një ide e gabuar. Edhe pse titulli ishte i saktë, ai, megjithatë, nuk portretizoi rastësinë dhe fatin e njerëzve përballë pabarazisë strukturore. Hoqa dorë dhe pastaj e nisa përsëri sepse zbulova se jetët e jetuara gjendeshin midis hapësirave ligjore dhe ngjarjeve historike.

Fillova të imagjinoj jetën reale të koreano-japonezëve me misionet, ndjenjat, pengesat dhe dëshirat e tyre të pavdekshme.

Kur dëgjoja zërin e popullit koreano-japonez, kur vizitoja vendin ku ata jetonin, punonin dhe arsimoheshin, kur fillova të përjetoja pak nga ajo që ata ndjenin në këtë vend magjepsës që e quanin shtëpi, kuptova se ishin plot dashuri, besim, shqetësime, pakënaqësi, gëzim, humor dhe shpresë. Çdo ditë, ashtu si të gjithë ne, ata përpiqeshin sinqerisht të jetonin një jetë të drejtë në një botë të padrejtë dhe vazhdonin gjithsesi ta bënin këtë me plot pasion. Kështu, vendosa ta quaja librin Pachinko.

Read More

SUBSCRIBE TO SERVICE95 NEWSLETTERS

Subscribe